جدا كردن گندم و جو از كاه ، يا خشك شدن خرما و انگور ، زكات را جمعآورى كند و اگر از پرداختن زكات كه حقّ محرومان است خوددارى نمايند مىتواند به زور از آنها بگيرد . مسأله اختصاصى بهجت : مسأله 1487 كسى كه زكات را جمعآورى مىكند مىتواند در زمانى كه معلوم باشد ميوه از آفات محفوظ خواهد ماند ، با رضايت مالك مقدار زكات را تخمين بزند تا مالك بتواند در نصاب تصرّف كند . مسأله 1868 اگر بعد از مالك شدن درخت خرما و انگور يا زراعت گندم و جو زكات آنها واجب شود ( 1 ) بايد زكات آن را بدهد . ) * ( 1 ) گلپايگانى ، فاضل ، بهجت ، صافى ، نورى : مثلًا خرما در ملك او زرد يا سرخ شود . . مكارم : مسأله هر گاه زراعت يا باغى را قبل از واجب شدن زكات خريدارى كند زكات بر عهده مالك جديد است و اگر بعد از آنكه زكات واجب شده بخرد ، زكات بر عهدهء فروشنده يعنى مالك قديم است . مسأله 1869 اگر بعد از آن كه زكات گندم و جو و خرما و انگور واجب شد ، زراعت و درخت را بفروشد ، بايد زكات آنها را بدهد ( 1 ) ) * ( 1 ) خوئى ، فاضل ، تبريزى ، سيستانى : فروشنده بايد زكات آنها را بدهد ( خوئى ، تبريزى ، سيستانى : و چنانچه داد ، بر خريدار چيزى واجب نيست ) . زنجانى : ظاهراً معامله صحيح است و فروشنده يا خريدار بايد زكات آنها را بدهد و چنانچه خريدار زكات را داد مىتواند معادل آن را از فروشنده بگيرد . مكارم : رجوع كنيد به ذيل مسأله 1868 مسأله 1870 اگر انسان گندم يا جو يا خرما يا انگور را بخرد و بداند كه فروشنده زكات آن را داده ( 1 ) يا شك كند كه داده يا نه ، چيزى بر او واجب نيست . و اگر بداند كه زكات آن را نداده ( 2 ) چنانچه حاكم شرع ( 3 ) معاملهء مقدارى را كه بايد از بابت زكات داده شود ، اجازه ندهد معاملهء آن مقدار باطل است . و حاكم شرع ( 4 ) مىتواند مقدار زكات را از خريدار بگيرد و اگر معاملهء مقدار زكات را اجازه دهد ، معامله صحيح است . و خريدار بايد قيمت آن مقدار را به حاكم شرع ( 5 ) بدهد و در صورتى كه قيمت آن مقدار را به فروشنده داده باشد ، مىتواند از او پس بگيرد ( 6 ) اين مسأله ، در رسالهء آيت الله بهجت نيست ( 1 ) مكارم : زكات بر او واجب نيست و اگر شك كند باز چيزى بر او لازم نيست ، ولى اگر بداند زكات آن را نداده است ، معامله نسبت به مقدار زكات باطل است ، مگر اين كه حاكم شرع اجازه دهد ، در اين صورت قيمت مقدار زكات را از فروشنده مىگيرد و اگر اجازه ندهد ، زكات را از خريدار خواهد گرفت . و در صورتى كه خريدار قيمت آن را به فروشنده داده ، مىتواند از او پس بگيرد . ( 2 ) اراكى : اگر بداند كه زكات آن را نداده ، معامله صحيح است و چنانچه مشترى زكات را پرداخت كرده باشد مىتواند از فروشنده بگيرد . سيستانى : اگر بداند كه زكات آن را نداده ، بايد خود زكات آن را بدهد ، ولى چنانچه فروشنده او را گول زده باشد ، مىتواند پس از دادن زكات به او مراجعه نمايد و مقدار زكات را از او مطالبه كند .